VUÔNG, TRÒN, TAM GIÁC VÀ SỰ ẤU TRĨ CỦA NGƯỜI LỚN CHÚNG TA.

VUÔNG, TRÒN, TAM GIÁC? Tại sao lại sử dụng 03 hình dạng này cho học sinh lớp Một?. Đây là trải nghiệm thực tế của bản thân mình khi từ nhỏ đến lớn, xin được chia sẻ lại cùng các vị phụ huynh am hiểu và thông tuệ về ngôn ngữ.

Thứ nhất, học trò lớp Một tiểu học chưa biết mặt chữ khi vào học. Có nghĩa là chưa có khái niệm về các chữ cái và khả năng đại diện của các chữ cái. Đối với độ tuổi của trẻ 5-6 tuổi thì các chữ cái được coi là các ‘’hình vẽ’’. Về sau này, khi đã biết đọc, biết viết và tiếp xúc nhiều với các tài liệu, văn bản thì con người ta tự xây dựng nên một tổ hợp các khái niệm về chữ viết. bất kể người đó đến từ nên văn hóa nào, nói thứ ngôn ngữ nào đi chăng nữa thì chữ viết luôn có thể nhận ra bởi những quy luật và khả năng lặp đi lặp lại của chúng. Khi một người Việt Nam- biết đọc, biết viết – nhìn vào 1 đoạn văn bản tiếng Ả Rập, anh ta vẫn có khả năng nhận biết đó là ‘’chữ viết’’ chứ không phải là một bức tranh.

Tuy nhiên cần cân nhắc là điều này chỉ xảy ra với những người đã đọc thông viết thạo. Bằng chứng là trẻ em thường tùy ý vẽ lên các trang sách, các tài liệu có chữ viết bởi chúng hoàn toàn không có khái niệm rằng đó là chữ viết, đối với chúng, 1 trang tài liệu chỉ đơn giản là một tờ giấy gần như trắng hoàn toàn ( gần như có thể sử dụng được) với một vài ‘’hình vẽ nền’’ trên đó. Mình đã từng quan sát cháu trai mình tùy ý vẽ đè lên một cuốn sách rất đắt tiền của mình và để ý rằng cháu không bao giờ vẽ đè lên những phần có hình ảnh mà cháu chỉ vẽ đè lên những phần có chữ viết. Lúc đó cháu mới 3 tuổi và cháu không có khái niệm về ‘’chữ viết’’. Đối với cháu, ‘’hình ảnh’’ thì quan trọng, ‘’chữ viết’’ thậm chí không tồn tại trên đời.

Mới đây còn xuất hiện bảng chữ cái liên quan để thay thế tiếng việt

Do đó, đối với trẻ em ở lứa tuổi 5-6, việc nhận biết ‘’hình dạng’’ là phù hợp hơn, bởi trẻ đang trong quá trình xây dựng những khái niệm cơ sở. Nói nôm na rằng với trí lực bình thường, trẻ dễ dàng nhận ra sự khác biệt giữa hình vuông, hình tam giác và hình tròn mà không cần lí giải, thậm chí chính trẻ không lí giải được vì sao chúng khác nhau, tuy nhiên, trẻ ‘’biết’’ rằng chúng khác. Tất nhiên sau này khi được học lên cao hơn, trẻ sẽ đủ khả năng phân tích cho sự khác biệt đó, ví dụ: hình vuông có 4 đỉnh, hình tam giác có 3 đỉnh, hình tròn không có đỉnh ( hoặc là tập hợp vô số đỉnh – khi trẻ học lên cao hơn nữa ).

Tuy nhiên điều này chỉ có thể xảy ra khi tâm trí trẻ được ‘’lấp đầy’’ bởi khái niệm và lí luận, chí ít là trẻ cần biết đếm tối thiểu đến 10 thì điều này mới xảy ra. Tuy thế, hãy xa rời các lí luận và thử nghĩ xem điều gì xảy ra với một đứa trẻ chứ không phải là điều gì xảy ra với một người trưởng thành. Điều này là đặc biệt quan trọng trong tâm lí nhi. Cháu mình đã biết ngân nga theo những bài hát mà ông bà hát ru cháu ngủ từ khi còn bé, và khi đó cháu còn chẳng biết đến khái niệm về âm nhạc hay nốt nhạc. Nói cách khác, trẻ em là một lực lượng tinh anh với khả năng nhận biết và tự ‘’vũ trang’’ cho tâm trí, điều này rất khác biệt với người lớn, người ta càng lớn càng dần mất đi khả năng tự ‘’vũ trang tâm trí’’ thay vào đó, chúng ta ‘’lấp đầy tâm trí’’ của mình.

– Thứ hai, VUÔNG, TRÒN, TAM GIÁC?. Nói theo ngôn ngữ hàn lâm thì đây là 03 hình kỷ hà, có nghĩa mọi hình dáng sự vật, hiện tượng đều có thể cấu trúc nên từ 03 hình này. Dẹp hàn lâm sang một bên thì có thể nói đây là 03 hình mà chắc chắn trẻ 5 tuổi nào cũng nhận biết và phân biệt được ( dù chính trẻ không lí giải được – cũng giống như ngân nga theo điệu hát ru). Sau đó 03 hình này được lấy để làm đại diện cho các ‘’tiếng’’, điều này là hoàn toàn hợp lý bởi nó đại diện cho 1 “khối” (1 block) và nó nhìn đơn giản hơn hẳn một tổ hợp các chữ cái.

Việc sử dụng các hình vuông, tròn, tam giác ở giai đoạn nhận biết số tiếng trong một câu là cách thực hành đơn giản hiệu quả tránh làm trẻ bị phân tâm vào số lượng các chữ cái xuất hiện trong một “tiếng”. Để lấy ví dụ, từ “Cá” và từ “Thuyền” rõ ràng có số lượng chữ cái khác nhau, nhưng khi đọc lên, chúng đều chỉ là một “tiếng” mà thôi. Có nhiều vị phụ huynh lập luận rằng tiếng Việt không có tiếng đa âm, thì không cần lấy hình ra đại diện cho “tiếng’’. Các vị rất nhầm, bởi vì trẻ em không như các vị, các cháu chưa có cả khái niệm về số đếm, tuy nhiên nếu gán cho mỗi một “tiếng” là một hình vuông, các cháu lại hiểu dễ dàng.

Những hình phổ biến trong giáo dục hiện nay

Có vị lại còn lấy việc dạy tiếng Việt cho người nước ngoài ra để làm ví dụ, thú thực người ta có nói các vị là ‘’ngu si’’ cũng không ngoa tý nào, đây là sách ‘’Tập đọc lớp Một’’, KHÔNG phải là giáo trình dạy tiếng Việt – như một ngoại ngữ- cho người trưởng thành! Một sai lầm cơ bản của hầu hết các vị phụ huynh của chúng ta, đó là, các vị nghĩ rằng các vị thông minh hơn trẻ em, tài giỏi hơn trẻ em và biết điều gì tốt cho trẻ mà không cần lắng nghe chúng. Điều này thậm chí là nực cười. Vị nào có con nhỏ, hãy thử học nói một thứ ngôn ngữ mới cùng với con mình và sau đó các vị sẽ nhận ra rằng khả năng ‘’vũ trang’’ cho tâm trí của các vị kém xa một em bé 3 tuổi. Vị nào tự hào ở năng lực nhận thức ngôn ngữ của mình thì thực tế này sẽ khiến niềm tự hào bấy lâu nay của các vị hoàn toàn tiêu tan.

Thứ ba, VUÔNG, TRÒN, TAM GIÁC? Không phải bây giờ mới có !. Nó đã được sử dụng trong chương trình thực nghiệm từ cách đây gần 30 năm. Tôi không có cơ hội được ‘’học’’ chương trình này một cách chính quy, anh trai tôi lúc đó 6 tuổi học giáo trình này. Khi đó mình 4 tuổi, thậm chí chưa nói được nhưng mình thường xem ké sách ‘’Toán lớp Một’’ của anh với các bài ‘’hình vẽ’’ về các tập hợp hình vuông hình tròn, hình tam giác và mình hoàn toàn hiểu chúng một cách dễ dàng. Do đó mình đã biết khái niệm về ‘’lớn hơn’’, ‘’nhỏ hơn’’, ‘’bằng nhau’’ từ trước khi biết đếm. Tôi  có thể nhận ra các khái niệm về sự giao cắt giữa các tổ hợp một cách trừu tượng từ trước khi thực sự nhận ra rằng mình đang ‘’học’’ về quỹ tích. Đối với mình đó giống như một ‘’trò chơi’’ và đây là một thành công của chương trình thực nghiệm từ thời mà các quý phụ huynh của chúng ta ngày nay còn ở tuổi ị bô.

Cháu trai tôi đang học đàn piano, cháu 4 tuổi, cháu có vẻ có năng khiếu về âm nhạc. Có lần về nhà chơi tôi bảo cháu dạy mình chơi đàn. Cháu chơi mẫu cho mình xem rồi bảo mình chơi lại, tất nhiên mình chơi sai, cháu bảo ‘’ không phải như thế, nhìn con chơi đây này …’’ rồi cháu cầm từng ngón tay mình để ấn vào phím đàn, cháu thực tế không có khả năng

Trong sách giáo khoa hiện nay luôn có những hình này

 

người ‘’giải thích’’ thế nào là đúng, thế nào là sai, nhưng trong thâm tâm, cháu ‘’biết’’ rõ như thế nào mới là ‘’đúng’’. Nếu ta làm không ‘’đúng’’ thì cháu sẽ biết ngay.

Trẻ em, như đã nói, đại diện cho một lực lượng tinh anh. Các cháu xây dựng nên các khái niệm trong tâm trí một cách hết sức trừu tượng. Có lần cháu mình vẽ tranh đi xe bus về nhà cụ ở quê được thầy giáo cho điểm 8/10 vì thầy cho rằng cháu đã vẽ sai hình ông mặt trời (!?). Mình nói chuyện với mẹ mình qua điện thoại và mình nói rằng khả năng nhận thức của thầy cháu rất có vấn đề. Chả có lí do gì khiến ông mặt trời của cháu không được phép có hình như hình quả bầu, nếu cháu nhận thấy đó là đại diện cho ông mặt trời, thì đó chính là ông mặt trời !, không thể là thứ khác; và người ‘’thầy’’ kia thực sự ngớ ngẩn khi anh ta cho rằng những điều mình biết mới là điều đúng. Trong thế giới của trẻ, anh ta chẳng khác gì một gã hề. Tất nhiên trẻ em thì chúng rất tinh tế và thường không để bụng bao giờ, nên các cháu sẽ sớm quên đi những giáo điều ngu ngốc và thiển cận của người lớn chúng ta – nếu chúng ta không mắc sai lầm một cách thường xuyên.

Và các cháu cũng sẽ tự xây dựng nên các định nghĩa hoàn toàn khác với người lớn chúng ta. Các khái niệm này có thể thay đổi dần theo thời gian và trở nên cứng cáp khi các cháu trưởng thành.

 Một người nghiên cứu tâm lý nhi từng hỏi người thân của mình rằng tại sao anh lại trễ hẹn đến đón con trai ở trường mẫu giáo. Những người thân đó lí do nói rằng chỉ chậm có mấy phút thôi mà. Sau đó họ lại nói – ‘’mấy phút với người lớn chúng ta chỉ là một chốc, một lát, nhưng với trẻ, nó là vô tận, nỗi nhớ nhung mong ngóng được đón về với ông, với bà, với bạn chó, bạn mèo, với bạn oto, bạn bô, bạn đàn… và một tập hợp các người bạn được nhân cách hóa – đã khiến cho một thoáng chốc kéo dài đến vô cùng, kèm theo đó là nỗi buồn và niềm lo lắng khôn nguôi’’. Điều đó thực sự đáng sợ.

Tóm lại, VUÔNG, TRÒN, TAM GIÁC là đúng hay sai? hãy hỏi trẻ, hỏi con em của mình xem nó đúng hay nó sai. Hãy lắng nghe trẻ em và hãy tìm cách đặt ra các vấn đề như một đứa trẻ. Và hãy luôn tự ý thức rằng trẻ em là một lực lượng tinh anh, chúng ta cần học cách để có thể giao tiếp, để trò chuyện, để vui đùa với chúng. Chúng ta cần học cách để yêu thương chúng.

 Đối với GS. Hồ Ngọc Đại, cũng giống như những nhà nghiên cứu tâm lí nhi tâm huyết khác như cố GS. Nguyễn Khắc Viện, ta nên cân nhắc rằng, họ thương con em của chúng ta còn hơn chúng ta thương con em mình bởi họ được trang bị kiến thức để có thể thấu hiểu trẻ em, họ hiểu nỗi khổ của chúng – điều mà không phải lúc nào ta cũng cố gắng để làm.

Với những Nhà giáo này, họ không dạy trẻ, họ đã dành trọn cuộc đời để nỗ lực hiểu trẻ, họ nỗ lực để làm bạn với chúng ở khía cạnh tâm hồn. Chính vì vậy ta cần dành sự tôn trọng đặc biệt cho những gì họ đã làm.

VUÔNG, TRÒN, TAM GIÁC VÀ SỰ ẤU TRĨ CỦA NGƯỜI LỚN CHÚNG TA.
Rate this post

Tin Tức Liên Quan

Leave a Comment